خانه نظریه های جهانی علوم انسانی خرد گرایی

خرد گرایی

راسیونالیسم ، عقل گرایی ، عقلانیت گرایی ؛ گرایش به این که  عقل  بر  همه چیز برتری دارد و باید بر اساس آن منافع را به حداکثر و هزینه ها را به حداقل رساند . این تفکر در قرن شانزدهم رایج شد . قبل از آن در خصوص فلاسفه و برخی حکمای متافیزیک بکار می رفت که در استدلال عقلی بجای مشاهدات تجربی بدنبال حقیقت بودند .


عقلانیت گرایی به اشخاصی اشاره دارد که بر اساس اصول مکتب عمل گرایی برای عقاید  مذهبی توجیه عقلانی ارائه می دهند.  ایدۀ عقلانیتِ  بهینه از سوی نظر یه پردازانی همچون  هربرت  الکساندر سیمون آمریکایی ( متولد 1916) برنده جایزه نوبل اقتصاد 1978 مورد  انتقاد قرار گرفت . او ایدۀ عقلانیت محدود را به عنوان جایگزین عقلانیت بهینه  ارائه داد .به اعتقاد وی ، سیاستگذاران بندرت در پی دستیابی به راه حل های بهینه هستند. آنها همۀ راههای ممکن را مورد توجه قرار نمی دهند بلکه در پی راهکاری هستند که برای اهداف فعلی مناسب است . سیمون این شیوه را قانع سازی نامید و آن را از ایدۀ  بیشینه سازی معقول تر دانست .


 در صنعت به روش هایی اطلاق می شود که به افزایش تولید  با کاهش هزینه ها و افزایش درآمد ها منجر می گردد .
 در آثار ماکس وبر (1864-1920) جامعه شناس آلمانی ، چهار نوع عقلانیت قابل تشخیص است :
1- عملی : هر شیوۀ  زندگی که فعالیت های  دنیوی را در ارتباط با علایق ، عملی و با محوریتِ  خودگرایانه بسنجد ؛
 2- نظری: تلاشی آگاهانه برای احاطه بر واقعیت از طریق مفاهیم روزافزون انتزاعی نظیر قیاس ، استقرا ، و علیت است نه از طریق کنش ؛
 3- محتوایی : انتخاب ابزارها و اهداف مناسب و سازگار است ؛
 4- صوری: حسابگری ابزاری –اهدافی  می باشد که در ارتباط با اصول و قواعدی به وقوع می پیوندد که در سطح جهانی کاربرد دارد.
 انواع عقلانیت، سیری تمدنی دارند و در عصر خود بدنبال قدرت و برتری بوده اند و تنها عقلانیت صوری با ظهور فرآیند  صنعتی شدن در غرب بوجود آمده است .قوانین و مقرراتی که در سطحی جهانی استفاده می شوند و از ویژگی های عقلانیت صوری در غرب هستند، به طور اخص در نهاد های اقتصادی ، قانونی و عملی  و همچنین شکل دیوانسالارانۀ حکومت دیده می شوند. تشابه این چهار نوع عقلانیت در آنست که همۀ آنها شامل  فرآیند های ذهنی هستند که می خواهند از طریق عدم بیان جزء به جزء ادراکات ذهن و انتظام آنها در قالب قوانین قابل فهم و معنا دار، واقعیت را به اختیار خود در آورند.
 سن توماس آکویناس (1225-1274) فیلسوف ایتالیایی ، رنه دکارت (1650-1596) ،باروخ اسپینوزا (1632-1677) فیلسوف هندی ، گوتفرید ویلهلم فن لایب نیتس (1646-1716) فیلسوف و ریاضی دان آلمانی، دنی دیدرو (1713-1784) فیلسوف و ادیب فرانسوی ، امانوئل کانت (1724-1804) فیلسوف آلمانی ، یوهان گوتلیب فیشته (1762-1814) فیلسوف آلمانی ، فریدریش ویلهلم ژوزف شلینگ (1775-1854) فیلسوف آلمانی و کارل رایموند پوپر (1902-1994) فیلسوف و جامعه شناس اتریشی خِرَدگرا بودند. درمقابل احساس گرایی ، تجربه گرایی ، تقلید گرایی ، خِرَد ستیزگرایی ، دنباله گرایی و مهمل گرایی است .


 

oگروه موضوعی ← علوم انسانی
oنظریه پرداز ← رنه دکارت
oتاریخ ارایه ← قرن هفدهم

انتشار این مطلب در:

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google BookmarksSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

ورود به سایت


حاضرین در سایت

ما 27 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم


آخرین مقالات

نظریه-کوانتوم
انرژی نه کمیتی پیوسته بلکه کوانتیده است: یعنی به شکل...
نظریه-تله‌-پاتی-i
بخش نخست: تله پاتی پدیده و قابلیتی است كه اكثر ما...
نظریه-تله‌-پاتی-ii
بخش دوم: انواع تله پاتی‌‌‌تله پاتی از یك دیدگاه به سه...

آخرین مطالب

چرا-مادرتان-شما-را-به-نام-برادرتان-صدا-می-زند؟
دفعه ی بعدی که مادرتان شما را به نام برادرتان...
چرا-مردم-به-خاطر-گرفتن-سلفی،-زندگی-خود-را-به-خطر-می‌اندازند؟
با توجه به شیوع عکس های سلفی و برخی اتفاقات...
مطالعات-نشان-می‌دهند-که-رفتار-پر-خطر،-واگیردار-است
مطالعات نشان می‌دهد که رفتارهای پرخطر نیز مانند خندیدن و...

ما را دنبال کنید در:

Please install plugin JVCounter!